EUDR w pigulce – najwazniejsze fakty
- Co to jest EUDR? Rozporzadzenie UE 2023/1115 zakazujace wprowadzania na rynek UE towarow powiazanych z wylesianiem po 31.12.2020 r.
- Kogo dotyczy? Importerow, producentow, hurtownikow i detalistow obracajacych drewnem, kakao, kawa, soja, olejem palmowym, kauczukiem i bydlem oraz produktami pochodnymi (meble, papier, czekolada, skora itp.).
- Glowne obowiazki: Zebranie danych geolokalizacyjnych dzialek, przeprowadzenie oceny ryzyka, zlozenie oswiadczenia DDS w systemie TRACES.
- Terminy wdrozenia: Duze i srednie firmy – 30 grudnia 2026 r. Mikro i male przedsiebiorstwa – 30 czerwca 2027 r.
- Kary za brak zgodnosci: Min. 4% rocznego obrotu w UE, konfiskata towarow, zakaz wprowadzania produktow na rynek, wykluczenie z zamowien publicznych.
- Czy certyfikat FSC/PEFC wystarczy? Nie – ulatwia ocene ryzyka, ale nie zwalnia z obowiazkow DDS i geolokalizacji.
Czym jest EUDR?
Rozporządzenie EUDR (EU Deforestation Regulation, rozporządzenie (UE) 2023/1115) to akt prawny Unii Europejskiej, który zakazuje wprowadzania na rynek UE towarów i produktów pochodnych, jeśli ich produkcja wiązała się z wylesianiem lub degradacją lasów po 31 grudnia 2020 r. Celem regulacji jest ograniczenie wpływu konsumpcji europejskiej na utratę bioróżnorodności i emisje gazów cieplarnianych na świecie.
Rozporządzenie nakłada na przedsiębiorców trzy główne obowiązki: zebranie danych o pochodzeniu towarów, przeprowadzenie oceny ryzyka oraz złożenie oświadczenia o należytej staranności (DDS) w unijnym systemie informatycznym TRACES przed wprowadzeniem produktu na rynek lub jego eksportem z UE.
Jakie produkty obejmuje EUDR?
Rozporządzenie obejmuje 7 grup towarów podstawowych oraz produkty z nich wytworzone:
Pełna lista produktów z kodami CN znajduje się w Załączniku I do rozporządzenia.
| Towar podstawowy | Przykłady produktów pochodnych | Branże |
|---|---|---|
| Drewno | meble, papier, tarcica, płyty MDF, opakowania drewniane | meblarska, papiernicza, budowlana |
| Kakao | czekolada, wyroby cukiernicze, masło kakaowe | spożywcza |
| Kawa | Kawa, nawet palona lub bezkofeinowa; łupinki i łuski kawy; substytuty kawy zawierające kawę w każdej proporcji | spożywcza, HoReCa |
| Soja | pasze, olej sojowy, tofu, mąka sojowa | rolno-spożywcza |
| Olej palmowy | kosmetyki, margaryny, biopaliwa | spożywcza, kosmetyczna, energetyczna |
| Kauczuk | opony, rękawice, uszczelnienia | motoryzacyjna, medyczna |
| Bydło | skóra, mięso wołowe, produkty mleczne | odzieżowa, obuwnicza, spożywcza |
Kogo dotyczy EUDR? Operator vs trader
Rozporządzenie EUDR rozróżnia obecnie cztery główne typy podmiotów w łańcuchu dostaw:
1. Operator (Podmiot) To każda osoba fizyczna lub prawna, która w ramach działalności handlowej po raz pierwszy wprowadza odnośne produkty na rynek UE lub je eksportuje (z wyłączeniem tzw. podmiotów na dalszych etapach). Na operatorze spoczywa pełna odpowiedzialność za przeprowadzenie procedury należytej staranności i złożenie oświadczenia DDS w unijnym systemie. Przykład: Jeśli importujesz meble z drewna spoza UE, sprowadzasz do UE kawę z Brazylii lub jesteś tartakiem kupującym drewno prosto z lasu – jesteś operatorem.
2. Podmiot na dalszym etapie łańcucha dostaw (Downstream Operator) – NOWOŚĆ To osoba fizyczna lub prawna, która wytwarza i wprowadza do obrotu nowe produkty przy użyciu surowców/produktów, które zostały już wcześniej wprowadzone na rynek UE i posiadają oświadczenie DDS. Taki podmiot nie musi przeprowadzać pełnej procedury ani składać własnego oświadczenia DDS w systemie. Jest jednak zobowiązany do pobierania numerów referencyjnych DDS od swoich dostawców, przechowywania ich i przekazywania dalej. Jeśli firma nie jest MŚP (czyli jest dużym lub średnim przedsiębiorstwem), musi się dodatkowo zarejestrować w systemie informacyjnym. Przykład: Jeśli kupujesz w Polsce tarcicę, która ma już numer DDS, i produkujesz z niej meble, stajesz się podmiotem na dalszym etapie.
3. Podmiot handlowy (Trader) To podmiot (inny niż operator czy podmiot na dalszym etapie), który jedynie udostępnia produkty już wprowadzone na rynek UE, czyli zajmuje się ich dalszą dystrybucją. Trader nie składa oświadczeń DDS, ale ma obowiązek gromadzić, przechowywać (przez 5 lat) i przekazywać numery referencyjne w łańcuchu dostaw. Podobnie jak w przypadku podmiotów na dalszym etapie, duzi i średni traderzy (Non-SME) mają obowiązek rejestracji w systemie TRACES. Przykład: Hurtownia budowlana lub sklep meblowy.
4. Mikropodmiot pierwotny lub mały podmiot pierwotny – NOWOŚĆ To nowa kategoria obejmująca osoby fizyczne, mikro i małe przedsiębiorstwa, które mają siedzibę w kraju sklasyfikowanym jako „kraj o niskim ryzyku” i które same uprawiają, zbierają lub hodują surowce na własnych działkach. Mają one najbardziej uproszczone zasady – nie składają standardowych oświadczeń DDS na każdą partię, lecz jedynie jednorazową uproszczoną deklarację w systemie, z której otrzymują „identyfikator deklaracji” towarzyszący ich towarom. Przykład: Mały rolnik w UE hodujący bydło na własnej działce.Trader to podmiot, który udostępnia produkty już wprowadzone na rynek UE przez innego operatora np. hurtownik lub dystrybutor. Trader nie musi przeprowadzać pełnej procedury DDS, ale jest zobowiązany do przechowywania i przekazywania identyfikatorów DDS w łańcuchu dostaw.
Jeśli trader jest mikro lub małym przedsiębiorstwem (MŚP), korzysta z uproszczonego trybu – wystarczy przekazać identyfikator DDS od operatora. Duże firmy działające jako traderzy mają dodatkowe obowiązki weryfikacyjne
Geolokalizacja i dane o pochodzeniu
Geolokalizacja EUDR
Jednym z najbardziej wymagających techniczne obowiązków EUDR jest konieczność podania dokładnych współrzędnych geograficznych działek, na których wyprodukowano towar. Dla gospodarstw powyżej 4 ha wymagane są wielokąty (polygony), dla mniejszych wystarczą współrzędne punktowe.
W praktyce oznacza to, że zanim złożysz zamówienie u dostawcy z Indonezji, Brazylii czy Ukrainy, musisz poprosić go o dane geolokalizacyjne działek w formacie akceptowanym przez TRACES (GeoJSON, KML lub inne). Zbieranie tych danych wstecz od istniejących dostawców to jedno z największych wyzwań operacyjnych dla polskich importerów.
Ocena ryzyka
Ocena ryzyka kraju: benchmarking Komisji Europejskiej
Komisja Europejska podzieli wszystkie kraje na trzy kategorie ryzyka:
Niskie ryzyko – uproszczona procedura DDS; dla operatorów pierwotnych (np. rolników) z tych krajów nowelizacja 2025 r. przewiduje jednorazową, uproszczoną deklarację generującą identyfikator DDS przekazywany w łańcuchu dostaw
Standardowe ryzyko – pełna procedura DDS
Wysokie ryzyko – rozszerzona procedura z obowiązkiem dodatkowej weryfikacji i możliwymi kontrolami organów
FSC, PEFC a EUDR – czy certyfikacja wystarczy?
To najczęstsze pytanie firm z branży meblarskiej i drzewnej. Odpowiedź brzmi: nie – certyfikat FSC ani PEFC nie zwalnia z obowiązków EUDR, ale znacząco ułatwia ich spełnienie.
Certyfikacja FSC potwierdza legalność i odpowiedzialność pozyskania drewna, co jest przydatnym dowodem na etapie oceny ryzyka. Jednak EUDR wymaga dodatkowo danych geolokalizacyjnych działek, oświadczenia o braku wylesiania po 31.12.2020 r. oraz złożenia formalnej deklaracji DDS w systemie TRACES – czego certyfikacja leśna sama w sobie nie zapewnia.
Nowelizacja EUDR – co się zmieniło w 2025 r.?
Zmiany 2026
Parlament Europejski przyjął 26 listopada 2025 r. stanowisko zakładające drugie już przesunięcie terminów wdrożenia EUDR:
Duże i średnie przedsiębiorstwa: 30 grudnia 2026 r. (poprzedni termin: 30 grudnia 2025 r.)
Mikro i małe przedsiębiorstwa: 30 czerwca 2027 r. (poprzedni termin: 30 czerwca 2026 r.)
Nowelizacja wprowadza również uproszczenia procedury DDS:
Jednorazowa, uproszczona deklaracja dla mikro i małych operatorów pierwotnych z krajów niskiego ryzyka
System generuje identyfikator DDS przekazywany dalej w łańcuchu — kolejne podmioty nie muszą tworzyć nowych oświadczeń
Główna odpowiedzialność za kompletną dokumentację spoczywa na podmiocie wprowadzającym towar na rynek UE
Równolegle trwają prace nad polską ustawą wdrożeniową, która określi podział nadzoru: Inspekcja Ochrony Środowiska (drewno, kauczuk), IJHARS (kakao, kawa, soja, olej palmowy), Inspekcja Weterynaryjna (bydło).
Kary i sankcje za naruszenie EUDR
Kary EUDR
Rozporządzenie przewiduje dotkliwe kary finansowe i administracyjne za brak zgodności:
Kary pieniężne proporcjonalne do szkód środowiskowych i wartości towarów — co najmniej 4% rocznego obrotu podmiotu w UE w roku poprzedzającym naruszenie
Konfiskata towarów niezgodnych z EUDR oraz przychodów z ich sprzedaży
Tymczasowe wykluczenie z zamówień publicznych
Zakaz wprowadzania produktów na rynek UE przez określony czas
W Polsce nadzór podzielony jest między trzy inspekcje (IOŚ, IJHARS, Inspekcja Weterynaryjna) w zależności od kategorii produktu. Polska ustawa wdrożeniowa doprecyzuje procedury kontrolne i tryb nakładania sankcji.
Procedura DDS krok po kroku – tabela procesu
| Krok DDS | Co robisz | Wymagane dane/dokumenty | Typowe bledy |
|---|---|---|---|
| 1. Zbieranie informacji | Pozyskujesz od dostawcy dane o produkcie, kraju pochodzenia i geolokalizacji dzialek | Faktury, specyfikacja produktu, kod CN, plik GeoJSON/KML ze wspolrzednymi dzialek | Brak pelnych wspolrzednych, bledne kody CN, brak danych z dzialek ponizej 4 ha |
| 2. Ocena ryzyka | Analizujesz prawdopodobienstwo powiazania produktu z wylesianiem na podstawie zebranych danych | Raport oceny ryzyka, klasyfikacja kraju (KE), certyfikaty FSC/PEFC, historia dostawcy | Zbyt ogolne uzasadnienia, brak dokumentacji scoringu ryzyka |
| 3. Minimalizacja ryzyka | Podejmujesz dzialania korygujace: audyty, dodatkowa dokumentacja, zmiana dostawcy | Raport audytu dostawcy, decyzja zakupowa, uzupelniajace certyfikaty | Deklaracje bez realnych dzialan, brak sladu audytowego |
| 4. Zlozenie DDS w TRACES | Po ustaleniu nieznacznego ryzyka skladasz oswiadczenie DDS i otrzymujesz identyfikator | Kompletny pakiet DDS, dostep do systemu TRACES, numer identyfikacyjny podmiotu | Skladanie DDS bez zakonczenia oceny ryzyka, bledy w danych geolokalizacyjnych |
Najczesciej zadawane pytania o EUDR (FAQ)
Czy moja firma podlega EUDR, jesli kupuje tylko gotowe meble w Polsce?
Tak, jesli Twoja firma udostepnia na rynku UE produkty zawierajace drewno (np. meble), podlegasz EUDR jako trader lub podmiot na dalszym etapie lancucha dostaw (downstream operator). Trader musi przechowywac i przekazywac numery referencyjne DDS otrzymane od dostawcy. Jesli przetwarzasz surowiec i tworzysz nowy produkt – jestes downstream operatorem i masz dodatkowe obowiazki rejestracyjne (dla firm innych niz MSP).
Czym rozni sie operator od tradera w EUDR?
Operator to podmiot, ktory po raz pierwszy wprowadza produkt na rynek UE lub go eksportuje – ponosi pelna odpowiedzialnosc za procedure DDS. Trader jedynie udostepnia produkty juz wprowadzone na rynek przez operatora (np. hurtownia, sklep) – nie sklada wlasnego DDS, ale musi przechowywac identyfikatory DDS przez 5 lat i przekazywac je w lancuchu dostaw.
Jakie dane musi zebrac firma, zeby zlozyc DDS w systemie TRACES?
Potrzebujesz: opisu produktu z kodem CN i iloscia, kraju pochodzenia, wspolrzednych geograficznych dzialek produkcyjnych (dla dzialek powyzej 4 ha – wielokaty/polygony, ponizej 4 ha – wspolrzedne punktowe), oswiadczenia dostawcy o braku wylesiania po 31.12.2020 r. oraz – dla krajow standardowego i wysokiego ryzyka – dodatkowej dokumentacji potwierdzajacej legalnosc pozyskania surowca.
Jakie sa kary za brak zgodnosci z EUDR?
Kary obejmuja: grzywne w wysokosci co najmniej 4% rocznego obrotu w UE, konfiskate niezgodnych towarow i przychodow z ich sprzedazy, tymczasowe wykluczenie z zamowien publicznych oraz zakaz wprowadzania produktow na rynek UE. W Polsce nadzor sprawuja IOSz (drewno, kauczuk), IJHARS (kakao, kawa, soja, olej palmowy) i Inspekcja Weterynaryjna (bydlo).
Do kiedy moja firma musi wdrozyc EUDR?
Duze i srednie przedsiebiorstwa musza byc zgodne z EUDR do 30 grudnia 2026 r. Mikro i male przedsiebiorstwa maja czas do 30 czerwca 2027 r. Terminy te zostaly przesuniete nowelizacja z listopada 2025 r.
Czy certyfikat FSC lub PEFC zwalnia z obowiazkow EUDR?
Nie. Certyfikat FSC ani PEFC nie zwalnia z obowiazkow EUDR. Certyfikacja leśna jest uzytecznym dowodem na etapie oceny ryzyka i moze znaczaco ulatwic procedure DDS, ale EUDR wymaga dodatkowo danych geolokalizacyjnych dzialek, formalnego oswiadczenia o braku wylesiania po 31.12.2020 r. oraz zlozenia deklaracji DDS w systemie TRACES.
Jak sprawdzic, czy moje produkty podlegaja EUDR?
Sprawdz kody CN swoich produktow i porownaj je z Zalacznikiem I do rozporzadzenia EUDR 2023/1115. Jesli Twoj produkt zawiera drewno, kakao, kawe, soje, olej palmowy, kauczuk lub pochodzi z bydla – podlega EUDR. Dotyczy to rowniez produktow pochodnych, np. mebli, papieru, czekolady, skoryzanych wyrobow, opon czy kosmetykow z olejem palmowym.
Kluczowe wnioski z tego przewodnika
- EUDR dotyczy kazdej firmy w lancuchu dostaw 7 grup towarow – od importera po sklep detaliczny.
- Glowna odpowiedzialnosc za DDS spoczywa na operatorze (podmiocie wprowadzajacym towar na rynek UE).
- Geolokalizacja dzialek produkcyjnych to najwazniejsze i najtrudniejsze wymaganie operacyjne.
- Certyfikaty FSC/PEFC pomagaja, ale nie zastepuja procedury DDS i zlozenia oswiadczenia w TRACES.
- Kary siegaja min. 4% rocznego obrotu – wdrozenie warto zaczac juz teraz, nie czekajac na grudzien 2026.
Nie wiesz od czego zacząć z EUDR w swojej firmie?
VeriGreen pomaga przedsiębiorcom przejść przez cały proces — od identyfikacji obowiązków, przez budowę procedury DDS, po szkolenia dla zespołu zakupowego i audyty zgodności
Artykuly z klastra EUDR
Wybrane artykuly, checlisty i analizy do samodzielnej nauki lub przed konsultacja z VeriGreen.