Ratio legis wprowadzonych zmian
Przyjęcie rozporządzenia (UE) 2023/1115 (EUDR) miało na celu zminimalizowanie wkładu Unii Europejskiej w globalne wylesianie i degradację lasów poprzez nałożenie rygorystycznych obowiązków należytej staranności na podmioty wprowadzające do obrotu określone towary (bydło, kakao, kawę, palmę olejową, kauczuk, soję i drewno) . Jednakże, prognozy dotyczące obciążenia systemu informacyjnego oraz sprawozdanie z 2024 r. dotyczące konkurencyjności wykazały, że pierwotna złożoność przepisów może ograniczać pole manewru unijnych przedsiębiorstw . W związku z powyższym, Parlament Europejski dokonał nowelizacji mającej na celu uproszczenie procedur przy jednoczesnym utrzymaniu celów środowiskowych aktu.
I. Reinterpretacja zakresu podmiotowego EUDR: Nowe definicje ustawowe
Kluczowym elementem nowelizacji EUDR jest wprowadzenie nowych kategorii podmiotów oraz zmiana definicji już istniejących, co pozwala na hierarchizację obowiązków w zależności od roli w łańcuchu dostaw i skali działalności .
1. Podmiot (Operator) – definicja zawężona
Zgodnie z nowym brzmieniem art. 2 pkt 15, „podmiot” oznacza każdą osobę fizyczną lub prawną, która w ramach działalności handlowej wprowadza odnośne produkty do obrotu lub je wywozi .
- Istotna zmiana: Z definicji tej wyraźnie wyłączono nową kategorię – „podmioty na dalszych etapach łańcucha dostaw”. Ma to na celu uniknięcie duplikacji obowiązków na końcowych szczeblach dystrybucji.+1
2. Mikropodmiot pierwotny lub mały podmiot pierwotny
Wprowadzona w art. 2 pkt 15a kategoria ma na celu ochronę drobnych producentów z regionów o niskim poziomie ryzyka.
- Kryteria definicyjne: Musi to być osoba fizyczna lub mikro/małe przedsiębiorstwo (wg dyrektywy 2013/34/UE), niezależnie od formy prawnej, mające siedzibę w państwie sklasyfikowanym jako kraj o niskim ryzyku .
- Warunek produkcji: Podmiot ten musi samodzielnie uprawiać, zbierać, uzyskiwać lub hodować odnośne towary na odpowiednich działkach lub w zakładach w tym państwie.
- Kryterium finansowe: Definicja obejmuje również podmioty przekraczające standardowe limity MŚP, o ile wykażą, że część ich działalności dotycząca bezpośrednio odnośnych towarów (suma bilansowa, przychody, zatrudnienie) mieści się w limitach dla małych jednostek .
3. Podmiot na dalszym etapie łańcucha dostaw (Downstream operator)
Nowa kategoria zdefiniowana w art. 2 pkt 15b, mająca na celu usprawnienie przepływu towarów już zweryfikowanych.
- Zakres: Obejmuje podmioty wprowadzające do obrotu produkty wytworzone przy użyciu towarów, które zostały już w całości objęte oświadczeniem o należytej staranności (DDS) lub uproszczoną deklaracją na wcześniejszym etapie.
4. Podmiot handlowy (Trader)
Definicja w art. 2 pkt 17 została doprecyzowana: oznacza każdą osobę w łańcuchu dostaw inną niż operator lub podmiot na dalszym etapie, która udostępnia produkty na rynku .
5. Doprecyzowanie definicji MŚP w EUDR
Art. 2 pkt 30 otrzymał nowe brzmienie, wskazujące, że status mikro, małego lub średniego przedsiębiorstwa przysługuje niezależnie od formy prawnej danej jednostki .
II. Nowy reżim czasowy: Odroczenie stosowania (Vacatio legis)
Ustawodawca unijny uznał, że niezbędne jest zapewnienie dodatkowego czasu na przygotowanie techniczne i dostosowanie systemów IT.+1
- Zasada ogólna: Stosowanie art. 3–13, 16–24 oraz 26, 31 i 32 zostaje odroczone do dnia 30 grudnia 2026 r. .
- Wyjątek dla części MŚP: W przypadku osób fizycznych oraz mikro i małych przedsiębiorstw ustanowionych do dnia 31 grudnia 2024 r., termin ten zostaje przesunięty na 30 czerwca 2027 r. .+1
- Uchylenie rozporządzenia 995/2010 (EUTR): Nastąpi ze skutkiem od 30 grudnia 2026 r., przy czym zachowano przepisy przejściowe dla drewna wyprodukowanego przed czerwcem 2023 r. .
III. Uproszczony system dla producentów pierwotnych (Art. 4a)
Wprowadzenie art. 4a stanowi fundamentalne uproszczenie dla drobnych rolników i leśników w krajach niskiego ryzyka .
- Zwolnienie z pełnej procedury: Mikropodmioty i małe podmioty pierwotne są zwolnione z obowiązków określonych w art. 4 ust. 2–4 (m.in. pełne DDS) .
- Jednorazowa uproszczona deklaracja: Zamiast każdorazowego zgłaszania partii, składają one jednorazową deklarację w systemie informacyjnym przed wprowadzeniem produktu do obrotu.
- Identyfikator deklaracji: Po złożeniu deklaracji system przypisuje podmiotowi stały identyfikator, który zastępuje numer referencyjny DDS w dalszym obrocie .
- Zastąpienie geolokalizacji adresem: W ramach tej kategorii geolokalizację (współrzędne działki) można zastąpić adresem pocztowym działki lub zakładu, o ile adres ten w sposób oczywisty pokrywa się z położeniem geograficznym .
- Interoperacyjność z bazami krajowymi: Podmioty są zwolnione z deklaracji, jeśli ich dane są już dostępne w systemach unijnych lub krajowych (np. bazy identyfikacji zwierząt IRZ Plus), a państwa członkowskie udostępniają te dane systemowi centralnemu (np. Traces NT) .
IV. Obowiązki podmiotów na dalszych etapach i podmiotów handlowych (Art. 5)
Nowelizacja znacząco modyfikuje odpowiedzialność podmiotów typu downstream.
- Rejestracja: Duże podmioty na dalszych etapach oraz duże podmioty handlowe (niebędące MŚP) mają obowiązek rejestracji w systemie informacyjnym.
- Gromadzenie informacji: Muszą one przechowywać przez 5 lat dane o dostawcach (nazwa, adres, e-mail) oraz numery referencyjne DDS lub identyfikatory deklaracji otrzymane od bezpośredniego dostawcy .
- Uproszczenie kaskadowe: Obowiązek gromadzenia numerów referencyjnych dotyczy wyłącznie pierwszego podmiotu na dalszym etapie łańcucha dostaw; kolejne ogniwa są z tego zwolnione.
- Weryfikacja w przypadku wątpliwości: Jeśli podmiot uzyska informacje o ryzyku niezgodności, musi sprawdzić, czy należyta staranność została zachowana i powiadomić organy. Zakazane jest udostępnianie produktu, dopóki weryfikacja nie wykaże braku ryzyka.
V. Zmiany w zakresie przedmiotowym i kontrolnym
- Wyłączenie produktów poligraficznych: Z Załącznika I usunięto wiersz dotyczący książek, gazet i innych wyrobów przemysłu poligraficznego (kod ex 49), co całkowicie wyłącza tę branżę z rygorów rozporządzenia.
- Cele kontrolne (Art. 16): Państwa członkowskie muszą realizować roczne kontrole obejmujące co najmniej:
- 9% podmiotów i ilości towarów z krajów wysokiego ryzyka.
- 3% podmiotów z krajów o standardowym ryzyku .
- 1% podmiotów z krajów o niskim ryzyku .
- Pomocniczość i proporcjonalność: Sporadycznego, małoskalowego wypasu bydła w lasach nie uznaje się za przeważające użytkowanie rolnicze, o ile nie wpływa to szkodliwie na siedlisko.
VI. System informacyjny i mechanizmy przeglądu
Nowelizacja nakłada na Komisję Europejską obowiązek udoskonalenia infrastruktury technicznej.
- Elektroniczny interfejs celny: Zostanie wdrożony do 1 grudnia 2029 r..
- Przegląd upraszczający: Komisja musi do 30 kwietnia 2026 r. przedstawić sprawozdanie dotyczące możliwości dalszych uproszczeń, zwłaszcza dla mikroprzedsiębiorstw .
- Ogólny przegląd (Art. 34): Termin pełnej oceny skutków rozporządzenia został wyznaczony na 30 czerwca 2030 r.. W ramach tego przeglądu oceniona zostanie m.in. rola instytucji finansowych oraz wpływ regulacji na rolników w krajach najsłabiej rozwiniętych .+2
Podsumowanie
Nowelizacja z grudnia 2025 r. przekształca EUDR z systemu opartego na totalnej weryfikacji każdego ogniwa w system o charakterze selektywnym i hierarchicznym. Poprzez wprowadzenie kategorii „podmiotu na dalszym etapie” oraz „mikropodmiotu pierwotnego”, ustawodawca unijny przeniósł ciężar dowodowy na początkowe etapy łańcucha dostaw (importerzy, pierwotni producenci), znacząco odciążając handel detaliczny i drobnych rolników w regionach bezpiecznych . Kluczowym instrumentem staje się „identyfikator deklaracji”, który ma zapewnić identyfikowalność bez konieczności powielania skomplikowanych analiz ryzyka na każdym poziomie obrotu .
Odroczenie EUDR to szansa, której nie wolno zmarnować. Brak przygotowania po nowym terminie oznacza kary co najmniej 4% rocznego obrotu i ryzyko konfiskaty towarów.
Zabezpiecz swoją firmę z ekspertami VeriGreen:
- Sprawdź szczegóły: Przeczytaj pełną Analizę porozumienia EUDR 2.0, aby zrozumieć techniczne aspekty nowelizacji.
- Wdróż technologię: Dowiedz się, jak wdrożyć identyfikowalność zgodnie z nowymi definicjami „downstream operator”.
- Skonsultuj się: Nie ryzykuj błędnej interpretacji przepisów. Umów bezpłatną 30-minutową konsultację i dowiedz się, jak nowe kategorie podmiotów wpłyną na Twoją strukturę kosztów.
nn
n
→ Czytaj pełny przewodnik EUDR – kompletne informacje o rozporządzeniu o wylesianiu dla firm.
Więcej o wdrożeniu EUDR, due diligence i identyfikowalności łańcucha dostaw:n
Komentarze są zablokowane