EUDR a mydło w płynie: czy kod CN 3401 20 90 oznacza nowe obowiązki od 2027 roku?

Producent mydła w płynie sprawdza załącznik I do rozporządzenia EUDR i znajduje w nim pozycję „ex 3401 20”. Jego produkt ma jednak pełny kod CN 3401 20 90. Czy brak końcówki „90” oznacza, że mydło jest poza zakresem rozporządzenia? A jeśli kod się zgadza, lecz dostawcy wszystkich surowców potwierdzają, że ich produkty „nie podlegają EUDR”, czy producent może na tym zakończyć analizę?

To nie są wyłącznie pytania o klasyfikację celną. Dotyczą sposobu, w jaki EUDR obejmuje gotowy wyrób, relacji między statusem zakupionego surowca a jego pochodzeniem oraz dokumentacji, którą firma będzie musiała przygotować przed rozpoczęciem stosowania nowych przepisów. Odpowiedź wymaga rozdzielenia trzech kwestii: kodu gotowego mydła, jego składu i pochodzenia surowców oraz daty, od której nowa pozycja załącznika I wywoła skutki prawne.

Kod CN 3401 20 90 a załącznik I EUDR

W załączniku I do EUDR nie zawsze podaje się ośmiocyfrowy kod CN. Część pozycji opisano kodem cztero- albo sześciocyfrowym. Taki zapis obejmuje odpowiednie, bardziej szczegółowe podpozycje, o ile wyrób odpowiada również opisowi umieszczonemu przy kodzie. Dlatego fakt, że załącznik wskazuje „ex 3401 20”, a dokumentacja przedsiębiorstwa posługuje się kodem CN 3401 20 90, nie tworzy sam w sobie wyłączenia. Kod 3401 20 90 mieści się w grupie 3401 20.OJ_L_202602102_PL_TXT.pdf+1

Właśnie w tym miejscu łatwo jednak o drugi, przeciwny błąd: uznanie, że skoro pierwsze sześć cyfr się zgadza, każde mydło z tej podpozycji automatycznie podlega EUDR. Tak nie jest. Przed kodem w załączniku znajduje się oznaczenie „ex”, wskazujące, że rozporządzenie obejmuje tylko część produktów klasyfikowanych do danej pozycji. O zakresie decyduje nie sam numer, lecz numer odczytany łącznie z opisem produktu. Komisja wyjaśnia tę zasadę w FAQ: produkt wymieniony w załączniku I, ale niewytworzony z surowca przypisanego do tej pozycji, nie jest objęty EUDR.

Nowa pozycja „ex 3401 20” dotyczy mydła w postaciach innych niż kostki lub ukształtowane kawałki, które zawiera palmę olejową albo zostało wytworzone z jej użyciem. W praktyce analiza mydła o kodzie CN 3401 20 90 powinna więc przebiegać w dwóch etapach. Najpierw trzeba potwierdzić prawidłową klasyfikację gotowego wyrobu. Następnie ustalić, czy spełnia on warunek dotyczący palmy olejowej. Dopiero połączenie tych ustaleń pozwala ocenić, czy wyrób mieści się w nowej pozycji załącznika.

Warto zwrócić uwagę także na samą klasyfikację. Nazwa handlowa „mydło w płynie” nie przesądza kodu celnego. Wyjaśnienia do nomenklatury wskazują, że podpozycja 3401 20 90 może obejmować mydło w postaci płynnej lub pasty. Odrębna podpozycja 3401 30 00 dotyczy natomiast określonych preparatów powierzchniowo czynnych do mycia skóry w postaci płynu lub kremu, przygotowanych do sprzedaży detalicznej, nawet jeśli nie zawierają mydła. O przyporządkowaniu konkretnego wyrobu decydują jego obiektywne cechy i sposób prezentacji, a nie wyłącznie nazwa na etykiecie.

Dla producenta oznacza to potrzebę zachowania aktualnego, uzasadnionego przyporządkowania kodu CN dla każdego wyrobu. Jeżeli kilka produktów jest sprzedawanych jako „mydło w płynie”, ale różni się ich skład lub charakter, nie należy bez weryfikacji przyjmować, że wszystkie mają ten sam kod. Z kolei gdy klasyfikacja do 3401 20 90 jest prawidłowa, brak pełnych ośmiu cyfr w załączniku I nie stanowi argumentu za wyłączeniem produktu z EUDR.

Czy surowiec musi być wymieniony w załączniku I?

Jedna z najważniejszych wątpliwości producentów dotyczy zakupionych surowców. Firma może posiadać poświadczenia od dostawców, zgodnie z którymi poszczególne składniki receptury nie podlegają EUDR. Intuicyjny wniosek brzmi: skoro żaden z kupowanych surowców nie jest produktem wskazanym w załączniku I, to gotowe mydło również nie powinno być objęte rozporządzeniem.

Taki wniosek pomija jednak różnicę między statusem surowca jako samodzielnego produktu a pochodzeniem surowca użytego do wytworzenia innego produktu. Poświadczenie dostawcy może prawidłowo stwierdzać, że sprzedawana przez niego substancja, pod własnym kodem i na danym etapie łańcucha dostaw, nie jest produktem wymienionym w załączniku I. Nie jest to jednak równoznaczne z informacją, że substancja nie została wytworzona z wykorzystaniem palmy olejowej. To dwa różne oświadczenia, odpowiadające na dwa różne pytania.

Rozporządzenie EUDR określa zakres przez odniesienie do produktów wymienionych w załączniku I, które zawierają właściwe towary objęte regulacją lub zostały wytworzone z ich użyciem. W przypadku nowej pozycji dotyczącej mydła istotny jest więc warunek zawarty w opisie gotowego wyrobu. Nie wynika z niego ogólna zasada, że każdy pośredni składnik receptury musi mieć własny kod wymieniony w załączniku I. Gdyby producent opierał się wyłącznie na liście kodów otrzymanych od dostawców, mógłby nie ustalić informacji potrzebnej do oceny własnego produktu.

Nie należy tego rozumieć jako obowiązku badania bez końca wszystkich substancji występujących na każdym wcześniejszym etapie produkcji chemicznej. Analiza powinna być ukierunkowana na warunek właściwy dla konkretnej pozycji załącznika. W odniesieniu do mydła chodzi przede wszystkim o ustalenie, czy do jego wytworzenia wykorzystano palmę olejową albo surowce o takim pochodzeniu. Przedsiębiorstwo potrzebuje wiarygodnej informacji dotyczącej istotnych składników, a nie bezrefleksyjnego żądania identycznego pakietu dokumentów od każdego dostawcy, niezależnie od rodzaju dostarczanej substancji.

Przykład pokazuje różnicę. Producent otrzymuje od dostawcy składnika receptury pismo: „Produkt nie podlega EUDR”. Z dokumentu nie wynika, czy substancja jest pochodzenia palmowego, pochodzi z innego źródła roślinnego, czy została wytworzona syntetycznie. Dla oceny samego składnika jako produktu handlowego pismo może być wystarczająco precyzyjne. Dla oceny mydła objętego pozycją „ex 3401 20” pozostawia jednak istotną lukę. Producent powinien poprosić o uzupełnienie informacji dotyczącej pochodzenia, zamiast zakładać, że „poza EUDR” oznacza automatycznie „bez udziału palmy olejowej”.

Możliwa jest także sytuacja odwrotna. Dostawca potwierdza, że dany składnik nie pochodzi z palmy olejowej, a producent posiada spójne informacje o pozostałych surowcach istotnych dla receptury. Jeżeli gotowe mydło nie zawiera palmy olejowej i nie zostało wytworzone z jej użyciem, sam kod rozpoczynający się od 3401 20 nie wystarcza do objęcia go nową pozycją. Tak działa ograniczenie wyrażone oznaczeniem „ex”.

W praktyce warto zatem rozdzielić dokumenty dostawców na dwie kategorie. Pierwsza dotyczy kwalifikacji prawnej dostarczanego produktu: czy sam surowiec jest obecnie wymieniony w załączniku I. Druga dotyczy jego charakterystyki i pochodzenia: czy wykorzystano palmę olejową. Pomieszanie tych dwóch odpowiedzi jest źródłem wielu pozornych sprzeczności w ocenie EUDR dla branży chemicznej i kosmetycznej.

Co zmieniło rozporządzenie 2026/2102?

Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2026/2102 zmieniło wykaz produktów w załączniku I do EUDR. Wśród dodanych pozycji znalazły się określone mydła oraz niektóre produkty związane z palmą olejową. Akt został opublikowany we wrześniu 2026 r., ale w odniesieniu do nowych pozycji przewidziano późniejszą datę stosowania: 30 grudnia 2027 r. Komisja wskazywała, że przesunięcie ma dać przedsiębiorstwom czas na przygotowanie się do rozszerzenia zakresu produktowego.

To rozróżnienie dat jest szczególnie ważne przy analizie poświadczeń uzyskanych od dostawców. Dokument wystawiony wcześniej, stwierdzający, że określony surowiec „nie podlega EUDR”, nie musi być błędny. Może trafnie opisywać stan prawny i zakres załącznika właściwy w chwili jego wystawienia. Nie należy jednak używać go bez dodatkowej analizy jako rozstrzygnięcia o statusie gotowego mydła po rozpoczęciu stosowania nowej pozycji. Zmienił się zakres produktów objętych regulacją, a niekoniecznie właściwości samego surowca.

Równie istotne jest odróżnienie daty stosowania nowej pozycji mydła od ogólnych terminów stosowania EUDR. Rozporządzenie zacznie być stosowane do wielu wcześniej wymienionych produktów od 30 grudnia 2026 r., a w przypadku określonych mikro- i małych podmiotów — od 30 czerwca 2027 r. Nie oznacza to jednak przyspieszenia obowiązków dla mydeł dopiero dodanych do załącznika I. Dla tych nowych pozycji wskazano datę 30 grudnia 2027 r.

Z perspektywy zarządzania zgodnością rok poprzedzający tę datę nie powinien być okresem oczekiwania na ostatnią chwilę. Producent potrzebuje czasu na przegląd kodów CN, receptur i dostawców. Jeżeli okaże się, że mydło mieści się w nowej pozycji, kolejnym wyzwaniem będzie ustalenie roli przedsiębiorstwa w łańcuchu dostaw oraz zakresu dokumentacji potrzebnej do wykazania zgodności. Tych ustaleń nie da się bezpiecznie zastąpić jednym ogólnym formularzem wysłanym do wszystkich dostawców kilka tygodni przed rozpoczęciem stosowania przepisów.

Nie każde mydło i nie każdy detergent zostały dodane do EUDR. Ocena musi odnosić się do konkretnej pozycji załącznika, kodu prawidłowo przypisanego wyrobowi oraz warunku dotyczącego właściwego surowca. W szczególności nie należy przenosić wniosku dotyczącego mydła o kodzie 3401 20 90 na każdy płyn do mycia rąk, żel lub preparat czyszczący oferowany przez tego samego producenta. Każdy z tych produktów może mieć odmienną klasyfikację i recepturę.

Dobrą praktyką jest stworzenie wewnętrznej macierzy produktów. Dla każdego wyrobu powinna ona wskazywać nazwę handlową, kod CN, podstawę klasyfikacji, odpowiednią pozycję załącznika I, wynik oceny pochodzenia surowców oraz datę, od której dana pozycja ma znaczenie. Warto oddzielić w niej trzy statusy: „poza zakresem”, „w zakresie” i „wymaga wyjaśnienia”. Ten trzeci jest potrzebny, gdy brakuje potwierdzenia pochodzenia składnika albo występują wątpliwości klasyfikacyjne.

DDS dla kilku partii i wariantów mydła

Jeżeli po przeprowadzeniu oceny okaże się, że gotowy produkt podlega EUDR, pojawia się pytanie o oświadczenie o należytej staranności, czyli DDS. Czy dla każdej partii i każdego wariantu mydła trzeba przygotować osobne oświadczenie? Wyjaśnienia Komisji dopuszczają, aby jedno DDS obejmowało wiele fizycznych partii lub przesyłek, a także różne produkty objęte EUDR. Nie jest to jednak zgoda na ogólne oświadczenie obejmujące nieograniczoną przyszłą produkcję.

Podmiot składający DDS musi wcześniej przeprowadzić należytą staranność dla wszystkich produktów, które zamierza nim objąć. Zadeklarowana ilość powinna odpowiadać ilości poddanej tej ocenie i przeznaczonej do wprowadzenia na rynek lub wywozu. Gdy cała ilość objęta DDS zostanie wykorzystana, dla dodatkowych produktów potrzebne jest nowe oświadczenie. FAQ Komisji wskazuje również, że DDS nie powinno obejmować partii wprowadzanych na rynek przez okres dłuższy niż rok od jego złożenia. Jest to wskazówka dotycząca prawidłowego stosowania mechanizmu, a nie możliwość automatycznego „wystawienia rocznego DDS” bez znajomości pochodzenia produktów.

Dla producenta kilku wariantów mydła o tym samym kodzie CN praktyczne znaczenie mają opisy wyrobów i ewidencja partii. Wspólny kod nie zastępuje informacji pozwalających ustalić, jakie produkty i ilości zostały objęte konkretnym DDS. Jeżeli warianty różnią się surowcami o znaczeniu dla EUDR, system identyfikowalności musi zachować możliwość przypisania właściwych danych do odpowiednich partii. Również produkty o różnych kodach mogą zostać ujęte w jednym DDS, jeśli spełnione są wymagania dotyczące każdego z nich i pozwala na to sposób prawidłowego wprowadzenia danych do systemu.

Przykładowo producent planuje objąć jednym DDS trzy warianty mydła z kilku serii produkcyjnych. Przed złożeniem oświadczenia powinien wiedzieć, które serie mają zostać nim objęte, z jakich istotnych surowców je wytworzono, jakie ilości deklaruje oraz czy posiada informacje niezbędne do należytej staranności. Następnie musi utrzymać powiązanie między numerem DDS a konkretnymi partiami. Jeżeli później zmieni dostawcę istotnego składnika lub wykorzysta surowiec o innym, niezweryfikowanym pochodzeniu, nie powinien bez analizy przypisywać kolejnych partii do wcześniejszego oświadczenia.

FAQ dopuszcza złożenie DDS także przed fizycznym wytworzeniem wyrobu końcowego — pod określonymi warunkami dotyczącymi dostępności danych o surowcu objętym EUDR. Nie oznacza to możliwości zadeklarowania dowolnych, jeszcze nieustalonych źródeł pochodzenia. Komisja wskazuje zasadniczo, że oświadczenie powinno dać się powiązać z istniejącymi surowcami, dla których przeprowadzono należytą staranność; opisuje też szczególną sytuację stabilnych obszarów produkcji o niezmienionych warunkach. Dla producenta mydła najważniejszy wniosek operacyjny jest prosty: planowanie DDS musi być powiązane z rzeczywistym planem zakupów i produkcji.

Trzeba przy tym zachować ostrożność przy ustalaniu, kto w ogóle będzie zobowiązany do złożenia DDS. Zależy to od roli przedsiębiorstwa przy konkretnym produkcie oraz od tego, czy wcześniejsze produkty objęte EUDR zostały już prawidłowo wprowadzone do obrotu i objęte wymaganymi deklaracjami. EUDR odróżnia obowiązki operatorów wprowadzających produkty po raz pierwszy od obowiązków podmiotów działających na dalszych etapach łańcucha dostaw. Sam fakt produkowania mydła z kupionych surowców nie wystarcza do przypisania każdemu producentowi identycznego obowiązku składania DDS w każdej konfiguracji dostaw.

Dla przedsiębiorstwa ważniejsze od deklaracji „jedno DDS na miesiąc” lub „jedno DDS na wszystkie warianty” jest zatem zaprojektowanie reguły, według której będzie można wykazać zgodność każdej objętej partii. Łączenie wielu produktów w jednym oświadczeniu zmniejsza liczbę zgłoszeń, ale zwiększa znaczenie jakości danych i kontroli wewnętrznej. Komisja zwraca uwagę, że większa złożoność oświadczenia może podnosić ryzyko błędów, a działania właściwego organu mogą dotyczyć wszystkich produktów nim objętych.

Jak przygotować producenta do 2027 roku?

Pierwszym krokiem powinno być ustalenie pełnej listy gotowych wyrobów, a nie tylko listy składników kupowanych od dostawców. EUDR ocenia bowiem zarówno produkty wprowadzane do obrotu jako samodzielne towary, jak i sposób, w jaki zostały wytworzone. Dla każdej pozycji asortymentu należy zestawić kod CN z aktualnym opisem w załączniku I. W przypadku kodów poprzedzonych oznaczeniem „ex” trzeba osobno sprawdzić warunek ograniczający zakres.

Drugi krok to przegląd receptur pod kątem pochodzenia istotnych surowców. Nie należy zakładać, że nazwa chemiczna składnika sama rozstrzyga o jego źródle. Informacja potrzebna producentowi może dotyczyć konkretnego dostawcy, gatunku surowca lub wariantu technologicznego. Dlatego oświadczenie dostawcy powinno być przypisane do identyfikowalnego produktu, a jego treść musi odpowiadać na właściwe pytanie: nie tylko „czy ten surowiec sam podlega EUDR?”, lecz również tam, gdzie to potrzebne -„czy ma pochodzenie palmowe?”.

Trzeci krok polega na ocenie dokumentów już zgromadzonych w firmie. Wiele przedsiębiorstw posiada karty charakterystyki, specyfikacje, deklaracje zgodności i ankiety dostawców. Nie każdy taki dokument wskazuje jednak pochodzenie surowca. Warto zatem oznaczyć, które dane są potwierdzone, które wynikają jedynie z ogólnego opisu produktu, a które wymagają odpowiedzi dostawcy. Pozwoli to ograniczyć liczbę pytań wysyłanych do kontrahentów i skoncentrować się na rzeczywistych lukach informacyjnych.

Czwarty krok to powiązanie danych zakupowych z produkcją. Jeżeli status gotowego mydła zależy od użytych surowców, sama teczka deklaracji dostawców nie pokaże jeszcze, z jakiego składnika powstała określona partia wyrobu. Firma powinna móc przejść od numeru partii gotowego produktu do partii zakupionych surowców, zastosowanej receptury oraz dokumentacji ich pochodzenia. Taka identyfikowalność ma znaczenie zarówno dla oceny zakresu EUDR, jak i — gdy produkt okaże się objęty regulacją – dla prawidłowego przypisania danych do DDS.

Piąty krok dotyczy odpowiedzialności organizacyjnej. Klasyfikacja CN może pozostawać po stronie działu celnego lub logistyki, dane o recepturach — po stronie technologii, kontakt z dostawcami — po stronie zakupów, a ocena EUDR — po stronie compliance. Jeżeli każda komórka pracuje na innym wykazie produktów, powstają rozbieżności trudne do wykrycia tuż przed rozpoczęciem stosowania przepisów. Jeden rejestr wyrobów i ustalona ścieżka zatwierdzania zmian w recepturze znacznie ułatwiają zachowanie spójności danych.

Na koniec trzeba ustalić moment ponownej oceny. Nowy dostawca, zmienione źródło składnika, inny wariant receptury albo zmiana klasyfikacji celnej mogą wpłynąć na wcześniejszy wniosek. Status „poza EUDR” nie powinien być nadawany raz na zawsze bez wskazania produktu, danych, na których go oparto, i osoby odpowiedzialnej za aktualizację. Podobnie pozytywna kwalifikacja wyrobu do zakresu EUDR nie oznacza, że każde kolejne DDS można przygotować na podstawie niezmiennego zestawu danych.

Najważniejszy wniosek dla producenta mydła o kodzie CN 3401 20 90 jest następujący: końcówka „90” nie wyłącza produktu z pozycji „ex 3401 20”. O tym, czy nowa pozycja EUDR rzeczywiście obejmie gotowy wyrób, rozstrzyga także warunek dotyczący palmy olejowej. Poświadczenie dostawcy, że zakupiony surowiec sam nie podlega EUDR, nie odpowiada jeszcze na pytanie o jego pochodzenie. Dlatego przygotowania do 30 grudnia 2027 r. warto rozpocząć od połączenia trzech źródeł informacji: prawidłowej klasyfikacji gotowego wyrobu, danych o recepturze oraz precyzyjnych potwierdzeń od dostawców.

W VeriGreen wspieramy przedsiębiorstwa w kwalifikacji produktów według załącznika I, ocenie dokumentacji dostawców oraz projektowaniu identyfikowalności potrzebnej do realizacji obowiązków EUDR. W przypadku produktów złożonych punktem wyjścia nie powinna być automatyczna odpowiedź „podlega” albo „nie podlega”, lecz udokumentowana analiza konkretnego wyrobu i jego łańcucha dostaw.