Kluczowe wnioski- EUDR ARiMR w pigułce
EUDR ARiMR: na wdrożenie rozporządzenia deforestacyjnego w Polsce przewidziano jedynie 3,1 mln zł i 5 etatów (2 dla soi, 3 dla bydła).
Kluczowe daty: obowiązki dla bydła ruszają 30 grudnia 2026 r., dla soi 15 marca 2027 r.
Skala: ok. 18 tys. plantatorów soi (58 tys. ha upraw) oraz kilkaset tysięcy stad bydła w systemie IRZplus.
Trzy obowiązki Agencji: rozbudowa IRZplus o moduł EUDR, modyfikacja eWniosekPlus i warstw GIS oraz otwarcie interfejsu (API) dla operatorów łańcucha dostaw (ubojnie, skupy, producenci pasz).
Ryzyko biznesowe: brak gotowego API EUDR ARiMR może oznaczać paraliż skupu bydła i soi, a także ekspozycję operatorów na kary do 10% obrotu.
Rekomendacja VeriGreen: zaktualizuj matrycę ryzyka EUDR, wpisz klauzule awaryjne do umów z dostawcami i przygotuj plan B na wypadek poślizgu technicznego ARiMR.
Pismo, które otwiera puszkę Pandory
14 kwietnia 2026 r. Departament Płatności Bezpośrednich Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi (znak: DPB.dl.053.18.2026) odpowiedział na nasze zapytanie sprawie wdrożenia rozporządzenia (UE) 2023/1115 (EUDR). Odpowiedź – choć formalnie kurtuazyjna – w istocie przesuwa ciężar całej operacyjnej strony wdrożenia EUDR na Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Kluczowy fragment brzmi: „w obszarze integracji systemów IRZplus, TRACES NT oraz identyfikacji rolników ryczałtowych w łańcuchu dostaw bydła w kontekście rozporządzenia EUDR, wszelkie pytania należy kierować do ARiMR”. MRiRW wskazuje jednocześnie, że organem koordynującym wdrożenie EUDR w Polsce pozostaje Ministerstwo Klimatu i Środowiska (MKiŚ), które przygotowało projekt ustawy o ochronie rynku i konkurencyjnej gospodarki przed produktami i towarami powodującymi wylesianie oraz degradację lasów.
Innymi słowy: MKiŚ pisze ustawę, MRiRW zgłasza uproszczenia, a ARiMR ma to wszystko „oprogramować”. I to w momencie, gdy – jak przypomina samo ministerstwo – rozporządzenie EUDR zostało już raz odroczone o rok, a do 30 kwietnia 2026 r. Komisja Europejska ma dokonać jego kolejnego przeglądu.
EUDR ARiMR: co konkretnie ma zrobić Agencja
Zgodnie z projektem ustawy wdrażającej EUDR, ARiMR – w odniesieniu do bydła i soi – może zostać wyznaczona przez podmiot do realizacji zadań i obowiązków upoważnionego przedstawiciela, a więc do złożenia w jego imieniu oświadczenia o należytej staranności (DDS) lub jednorazowej uproszczonej deklaracji. MRiRW wskazuje wprost, że „obecnie w ARiMR trwają prace nad wdrożeniem przygotowanych rozwiązań informatycznych, które umożliwią sprawne przekazywanie niezbędnych informacji do systemu informacyjnego Komisji Europejskiej”.
W praktyce oznacza to trzy nowe obowiązki po stronie Agencji:
- Rozbudowa IRZplus o moduł EUDR, który pobierze numery identyfikacyjne zwierząt, geolokalizację siedziby stada i daty przemieszczeń, a następnie prześle je w odpowiednim formacie do TRACES NT.
- Modyfikacja eWniosekPlus i warstw GIS – nałożenie na działki z uprawami soi warstwy mapowej pozwalającej zweryfikować, czy pole nie znajduje się na terenie wylesionym po 31 grudnia 2020 r.
- Otwarcie interfejsu dla dalszego łańcucha dostaw – ubojni, skupów soi, producentów pasz – tak aby mogli pobrać numer referencyjny DDS wygenerowany przez ARiMR w imieniu rolnika.
Budżet tej operacji, według Oceny Skutków Regulacji, to ok. 3,1 mln zł brutto. Zasoby kadrowe: 5 dodatkowych etatów – 2 dla zespołu eWniosekPlus (soja) i 3 dla zespołu IRZplus (bydło).
Skala: 18 tysięcy plantatorów soi i kilkaset tysięcy stad bydła
Z danych samej Agencji wynika, że soję w Polsce uprawia ok. 18 tysięcy rolników na 58 tys. ha. Do tego dochodzi kilkaset tysięcy stad bydła obsługiwanych przez IRZplus. Każde przemieszczenie zwierzęcia, każda dostawa ziarna soi do skupu, każda tona paszy wyprodukowanej z krajowej soi będzie – przy wdrożonym EUDR – wymagać dopięcia numeru DDS.
Pięć etatów na obsługę tak zaprojektowanego systemu wsparcia to wartość, która w zestawieniu ze skalą obowiązków wygląda co najmniej odważnie. Tym bardziej, że ARiMR ma nie tylko „włączyć przełącznik”, ale także prowadzić helpdesk dla rolników, którzy po raz pierwszy w życiu usłyszą słowo „geolokalizacja” w kontekście sprzedaży cielaka.
Kalendarz, który nie wybacza
Rozporządzenie (UE) 2025/2650, opublikowane w Dzienniku Urzędowym UE na podstawie noweli z 19 grudnia 2025 r., wprowadziło nowe rozwiązania i uproszczenia w przepisach EUDR, w tym ułatwienia dla mikro i małych podmiotów pierwotnych oraz odroczenie terminu stosowania przepisów o rok. MRiRW podkreśla też, że zakres tej nowelizacji obejmuje propozycje przedstawione przez stronę polską.
W polskim projekcie ustawy przepisy ułatwiające składanie deklaracji dla bydła mają wejść w życie 30 grudnia 2026 r., a dla soi – 15 marca 2027 r. To oznacza, że ARiMR ma:
- niecałe 8 miesięcy na uruchomienie produkcyjnej integracji IRZplus ↔ TRACES NT dla bydła,
- niecałe 11 miesięcy na udostępnienie pełnej funkcjonalności eWniosekPlus dla soi,
- kilka tygodni „okna testowego” dla rolników i punktów skupu, jeśli chce utrzymać standardy wdrożeń systemów publicznych.
Do tego dochodzi zapowiedź Komisji Europejskiej, że „w najbliższym czasie” opublikuje zaktualizowane wytyczne oraz Q&A w związku z nowelizacją EUDR z 19 grudnia 2025 r.. Schemat łańcucha dostaw EUDR KE opublikowała już w marcu br.. Wytyczne ostateczne – wciąż nie.
MRiRW zgłasza uproszczenia. Ale to ARiMR musi je oprogramować
Ministerstwo Rolnictwa informuje, że zgłosiło do MKiŚ propozycje kolejnych uproszczeń, obejmujące m.in. rozszerzenie zakresu stosowania uproszczonej deklaracji (art. 4a) na wszystkie podmioty niezależnie od ich wielkości oraz dostosowanie przepisów rozporządzenia w celu umożliwienia przekazywania uproszczonej deklaracji za pośrednictwem interfejsu elektronicznego łączącego krajowe systemy informatyczne (w zakresie bydła i soi) z systemem informatycznym KE.
W praktyce oznacza to wizję, w której rolnik nie składa żadnego oświadczenia – całość idzie automatycznie z IRZplus i eWniosekPlus do TRACES NT. Brzmi zachęcająco. Problem w tym, że:
- pomysł jest dopiero na etapie zgłoszenia do MKiŚ i wymaga zmiany w prawie unijnym,
- techniczna warstwa „interfejsu elektronicznego” to właśnie projekt, który ARiMR ma wdrożyć za 3,1 mln zł,
- bez jasnego API po stronie Agencji całe uproszczenie zamieni się w fasadę – rolnik zostanie zwolniony z papieru, a ubojnia dostanie PDF-a.
Siedem pytań, na które ARiMR musi odpowiedzieć
W oparciu o odesłanie MRiRW zadaliśmy Agencji pytania, których ciężar wykracza poza grzecznościową korespondencję urzędową. Jak tylko otrzymamy odpowiedzi, będziemy informować.
Oto siedem kluczowych problemów podzielonych na obszary.
1. Gotowość systemów informatycznych
Jaki jest dokładny harmonogram wdrażania i testowania warstw EUDR w aplikacjach eWniosekPlus oraz IRZplus? Kiedy udostępnione zostaną środowiska testowe dla rolników i punktów skupu – zwłaszcza że przepisy dla bydła wchodzą w życie 30 grudnia 2026 r., a dla soi 15 marca 2027 r.? I najważniejsze: jakie są procedury awaryjne (backup plan) na wypadek opóźnienia lub awarii w pierwszych miesiącach funkcjonowania ustawy?
2. Dostęp do numerów referencyjnych dla łańcucha dostaw
Projekt ustawy zakłada, że ARiMR ma zapewnić podmiotom na dalszym etapie łańcucha dostaw (ubojniom, producentom pasz, skupom soi) dostęp do oświadczeń DDS. W jakiej formie technicznej? Czy będzie to otwarte API umożliwiające masowe, automatyczne pobieranie danych do systemów ERP, czy jedynie ręczny interfejs pobierania plików? Jaki będzie gwarantowany czas (SLA) uzyskania numeru referencyjnego z TRACES od momentu kliknięcia przez rolnika opcji upoważnienia?
To nie jest pytanie akademickie. Duże sieci (Lidl, Biedronka, Castorama, Leroy Merlin, Kingfisher) już dzisiaj wymagają od swoich dostawców pełnej cyfrowej traceability. Ręczne pobieranie PDF-ów w ubojni, która przyjmuje 2 000 sztuk bydła dziennie, jest fizycznie niewykonalne.
3. Weryfikacja wylesiania i błędy map
Zgodnie z art. 10a ust. 2 projektu ustawy, ARiMR może złożyć deklarację DDS w imieniu rolnika uprawiającego soję wyłącznie wtedy, gdy zadeklarowane uprawy nie znajdują się na terenie wylesionym. Z jakich źródeł satelitarnych i map referencyjnych (z datą odcięcia 31 grudnia 2020 r.) będzie korzystać ARiMR? I – kluczowe dla rolnika – jaka będzie szybka ścieżka odwoławcza w przypadku fałszywie pozytywnego wyniku, kiedy system błędnie zakwalifikuje działkę jako wylesioną i zablokuje sprzedaż soi?
W praktyce mówimy o scenariuszu, w którym algorytm satelitarny „widzi” wycięty sad jako wylesienie, a rolnik zostaje odcięty od rynku do czasu ręcznej weryfikacji przez urzędnika. Przy pięciu etatach to może trwać tygodniami.
4. Odpowiedzialność prawna za błąd systemu
Gdy podmiot upoważnia przedstawiciela do złożenia DDS, to nadal rolnik zachowuje pełną odpowiedzialność za zgodność towaru z prawem (art. 6 EUDR). Pytanie fundamentalne: kto poniesie konsekwencje administracyjne i finansowe (w tym karę do 10% obrotu), jeżeli rolnik prawidłowo wskaże działki i upoważni ARiMR, ale wskutek błędu systemów informatycznych Agencji błędne dane geolokalizacyjne zostaną przesłane do TRACES?
Projekt ustawy milczy. Orzecznictwo – na razie nie istnieje. A banki, leasingodawcy i ubezpieczyciele już zaczynają pytać o klauzule EUDR w umowach kredytowych dla rolników.
5. Zdolność kadrowa
Pięć etatów na obsługę helpdesku dla 18 tysięcy plantatorów soi i kilkuset tysięcy stad bydła to liczba, która wymaga publicznego uzasadnienia. Czy ARiMR przewiduje outsourcing części obsługi? Czy planuje instrukcje wideo, chatboty, zintegrowaną infolinię z ODR-ami? Bez tego pierwszy tydzień po 30 grudnia 2026 r. może wyglądać jak pierwszy dzień eWniosekPlus w 2015 r. – tylko że z karą 10% obrotu w tle.
6. Identyfikacja rolników ryczałtowych
To temat, który MRiRW wprost wskazało jako obszar ARiMR. W jaki sposób Agencja zamierza zapewnić identyfikację rolników ryczałtowych w łańcuchu dostaw bydła, tak aby skupy i ubojnie mogły prawidłowo rozpoznać tę kategorię dostawców na potrzeby uproszczeń z rozporządzenia (UE) 2025/2650? Czy w IRZplus pojawi się osobny „flag” statusu rolnika ryczałtowego, czy też podmioty będą musiały to weryfikować same?
7. Punkt kontaktowy dla operatorów
I last but not least – pytanie, które urzędnicy lubią najmniej: kto konkretnie w ARiMR odpowiada za EUDR? Jaka komórka, jaki e-mail, jaki telefon? Bez jasnego punktu kontaktowego każda firma konsultingowa, każdy dział compliance ubojni i każdy prawnik dostawcy paszy będzie pisać do info@arimr.gov.pl i czekać.
Co to oznacza dla biznesu
Z perspektywy operatora – ubojni, zakładu przetwórstwa mięsnego, producenta pasz, zakładu produkcji płyt wiórowych (choć w tym ostatnim przypadku ARiMR nie jest stroną) – pismo MRiRW zmienia mapę ryzyka. Dotychczas podmioty przygotowywały się do EUDR „we własnym zakresie”, budując wewnętrzne procedury due diligence i integracje z TRACES NT.
Od 14 kwietnia 2026 r. wiadomo, że w sektorze bydła i soi pojawi się dodatkowe ogniwo – ARiMR jako upoważniony przedstawiciel rolnika. To dobra wiadomość: zdejmuje z operatora ciężar pozyskania geolokalizacji od drobnych dostawców. Zła wiadomość: operator będzie uzależniony od wydajności i SLA systemów ARiMR.
W praktyce oznacza to trzy rekomendacje dla działów compliance:
- Zaktualizować macierz ryzyka o scenariusz „brak numeru DDS z ARiMR w terminie” – razem z planem B (np. ręczne zebranie geolokalizacji od dużych dostawców).
- W umowach z rolnikami przewidzieć klauzulę upoważnienia ARiMR jako opcjonalną ścieżkę, ale zabezpieczyć się klauzulą oświadczeń rolnika o zgodności danych.
- Uruchomić dialog z dostawcami IT (ERP, WMS, systemy skupu) o integracji z przyszłym API ARiMR – najlepiej już teraz, zanim Agencja opublikuje specyfikację.
Trzy scenariusze na koniec 2026 roku
Scenariusz optymistyczny. ARiMR w listopadzie 2026 r. publikuje specyfikację API, w grudniu uruchamia środowisko testowe, a 30 grudnia ruszają pierwsze automatyczne DDS-y dla bydła. Rynek – po kilku tygodniach tarć – stabilizuje się. Polska zyskuje reputację kraju, który EUDR wdrożył sprawniej niż Niemcy.
Scenariusz realistyczny. Warstwy EUDR w IRZplus ruszają z poślizgiem kilkumiesięcznym. W pierwszym kwartale 2027 r. ubojnie pobierają numery DDS ręcznie z interfejsu webowego. Większe zakłady budują własne crawlery, mniejsze – czekają. Narasta presja branży na Ministerstwo o uruchomienie API. W drugim półroczu 2027 r. system osiąga wydolność projektową.
Scenariusz pesymistyczny. 30 grudnia 2026 r. system ARiMR nie jest gotowy. Część skupów soi wstrzymuje przyjęcia. Ubojnie żądają od rolników własnych DDS-ów, wbrew konstrukcji ustawy. Pojawiają się pierwsze pozwy o odszkodowania za „niemożność zbytu”. MKiŚ wydaje komunikat o stosowaniu „okresu przejściowego”. Komisja Europejska wysyła zapytanie w trybie EU Pilot.
Zamiast puenty
Odpowiedź MRiRW z 14 kwietnia 2026 r. jest wzorcowo poprawna proceduralnie. Ministerstwo wskazuje właściwy organ, linkuje projekt ustawy, przypomina o nowelizacji EUDR i podaje adresy stron informacyjnych MKiŚ i MRiRW. Jest tylko jeden problem: całe brzemię odpowiedzi na pytania, od których zależy sprawność polskiego rynku bydła i soi w 2027 roku, zostało przerzucone na Agencję, której OSR przewiduje budżet 3,1 mln zł i pięć etatów.
ARiMR ma teraz kilka tygodni, żeby publicznie odpowiedzieć na pytania o harmonogram, API, SLA, ścieżkę odwoławczą, odpowiedzialność za błąd systemu i zdolność kadrową. Albo odpowie merytorycznie – i wtedy branża dostanie mapę drogową. Albo odpowie formalnie – i wtedy mapę drogową branża narysuje sobie sama, tyle że z awaryjnym planem B w centralnym punkcie.
Jedno jest pewne: pismo o znaku DPB.dl.053.18.2026 nie jest końcem sprawy. To jej faktyczny początek
FAQ – najczęściej zadawane pytania o EUDR ARiMR
Kto w Polsce odpowiada za wdrożenie EUDR?
Za transpozycję i koordynację EUDR odpowiada Ministerstwo Klimatu i Środowiska (MKiŚ), natomiast operacyjne wdrożenie dla sektorów bydła i soi spoczywa na Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR), która rozbudowuje IRZplus oraz eWniosekPlus o funkcje wymagane przez rozporządzenie (UE) 2023/1115.
Od kiedy obowiązuje EUDR dla bydła i soi w Polsce?
Obowiązki wynikające z EUDR dla bydła zaczynają obowiązywać od 30 grudnia 2026 r., a dla soi od 15 marca 2027 r. Oznacza to, że operatorzy muszą wcześniej zintegrować swoje procesy z IRZplus i TRACES NT oraz pozyskać numery referencyjne DDS.
Ile środków przewidziano na wdrożenie EUDR w ARiMR?
Ocena Skutków Regulacji przewiduje budżet ok. 3,1 mln zł brutto oraz 5 dodatkowych etatów (2 dla zespołu eWniosekPlus obsługującego sektor soi i 3 dla zespołu IRZplus odpowiedzialnego za bydło). Według VeriGreen to minimum, które może okazać się niewystarczające wobec skali 18 tys. plantatorów soi i setek tysięcy stół bydła.
Czy EUDR może sparaliżować skup bydła i soi w Polsce?
Ryzyko paraliżu jest realne, jeśli ARiMR nie udostępni na czas interfejsu (API) umożliwiającego operatorom pobieranie numerów DDS dla zwierząt i partii soi. W scenariuszu pesymistycznym ubojnie i skupy mogą wstrzymać przyjęcia, a operatorzy zostaną narażeni na kary do 10% rocznego obrotu oraz pozwy od dostawców.
Co operatorzy powinni zrobić już teraz?
VeriGreen rekomenduje:
(1) przeprowadzenie audytu EUDR łańcucha dostaw,
(2) aktualizację matrycy ryzyka i procedur należytej staranności (DDS),
(3) wprowadzenie klauzul awaryjnych do umów z dostawcami bydła i soi,
(4) wyznaczenie własnego punktu kontaktowego ds. EUDR oraz
(5) przygotowanie planu B na wypadek poślizgu technicznego ARiMR.
Zabezpiecz łańcuch dostaw, zanim ARiMR odpowie
Jeśli kupujesz bydło, soję lub pasze z krajowej soi – ryzyko operacyjne EUDR jest po Twojej stronie, nie po stronie Agencji. W 10 dni roboczych zmapujemy Twój łańcuch dostaw pod EUDR, przygotujemy matrycę ryzyka oraz klauzule awaryjne do umów z dostawcami bydła i soi.
Napisz jedno zdanie opisujące Twoją sytuację – odpowiem osobiście w ciągu 24 godzin roboczych, z konkretną propozycją kolejnego kroku. Bez handlowca, bez automatycznych lejków.
📧 biuro@verigreen.pl – temat: „EUDR ARiMR – [Twoja branża]”
🔗 Zobacz, jak wdrażamy EUDR: https://verigreen.pl/eudr/
👤 Autor: Mateusz Sroka, prawnik i konsultant VeriGreen – https://verigreen.pl/mateusz-sroka/
Chcesz śledzić rozwój sprawy EUDR ARiMR? Co tydzień monitorujemy odpowiedzi ARiMR, MKiŚ, MRiRW i Komisji Europejskiej. Zapisz się na Regulatory Radar VeriGreen – jeden e-mail tygodniowo, zero spamu: biuro@verigreen.pl, temat: „Regulatory Radar EUDR”.
Komentarze są zablokowane